بيماري تريستزا

Tristeza Disease

تريستزا يکي از مخرب ترين بيماري هاي ويروسي مرکبات مي باشد که در بسياري از کشورهاي مرکبات خيز باعث خسارت فراوان به اين محصول گرديده است.اين بيماري همراه با نهال هاي انشوي زودرس از کشور ژاپن وارد ايران شده و پس از گذشت 30 سال انتشار آن بوسيله شته سبز جاليز در شرق مازندران گزارش شده است.

- علائم بيماري تريستزا

رايج ترين عوامل بيماري شامل توقف رشد ، ضعف ، زردي ، گلدهي بي موقع و زوال تدريجي يا سريع درختهاي آلوده روي پايه نارنج و ساير پايه هاي حساس است.

اين حالت در اثر تخريب آوندها و اختلال در رسيدن مواد غذايي به ريشه ايجاد مي گردد.گاهي نشانه هاي ديگري نظير نوارهاي زرد يا قهوه اي در محل پيوند و يا فرورفتگي هاي ريز زير پوست نارنج تحت عنوان علائم لانه زنبوري (Honeycombing) يا ساقه آبله اي معکوس (Inverse stem pitting) را مي توان با برداشتن نواري از پوست در محل پيوند درخت هاي آلوده مشاهده نمود.شديدترين حالت بيماري در اثر نژادي از ويروس به نام زردي گياهچه Seedling Yellows ايجاد مي گردد که حتي مي تواند باعث واکنش زوال و ساقه آبله اي در ميزبان هاي آلوده شود.

- عامل ، نحوه انتقال و چرخه تريستزا

ويروس CTV عامل بيماري تريستزا ، ويروسي رشته اي بلند و قابل انعطاف به ابعاد حدود 12 در 2000 نانومتر است.تنوع علائم در اين بيماري مربوط به نژادهاي مختلف اين ويروس است.معمولا در يک درخت آلوده مجموعه اي از نژاد ها وجود دارد و از اين رو تفکيک آنها براساس علائم ظاهري مشکل است.ويروس تريستزا با پيوندک آلوده و چند گونه شته منتقل مي گردد.

شته (Aphis gossypii) به عنوان ناقل بيماري در شمال کشور گزارش شده است.

- کنترل بيماري تريستزا

الف)رعايت مسائل قرنطينه نباتي از جمله تهيه پيوندک از درخت هاي سالم و عاري از ويروس و نظارت بر روند توليد نهال.

ب)ريشه کني و از بين بردن کانون هاي آلودگي و رديابي مستمر بيماري با استفاده از روش هاي مانند تست ELISA.

پ)در صورت استقرار بيماري ، کشت ترکيب پايه و پيوندک مقاوم توصيه مي گردد.تعدادي از پايه ها از جمله پونسيروس و برخي دورگ هاي آن بکرايي ، شل محله ، يوزو و نظاير آنها پس از بررسي و در نظر گرفتن همه جوانب مي تواند در اين زمينه مورد استفاده قرار گيرد.